RSS

Üçüncü Hadis/Kendisi İçin İstediğini Başkaları İçin de İstemek

06 Ara

 

Üçüncü Hadis

{لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ}

[Sizden biriniz kendisi için istediğini Müslüman kardeşi için de istemedikçe (kâmil manada) iman etmiş olamaz.]

[Buhârî, İmân 7; Müslim, İmân 71, 72; Tirmizî, Kıyâme 59; Nesâî, İmân, 19, 33.]

Kendisi İçin İstediğini Başkaları İçin de İstemek

Bu hadisin anahtar sözcükleri “imanın kemali” ve “başkalarına yönelik eylemler”dir.

Hadis, bireysel ilişkilerin empati temeli üzerine bina edilmesini öngörmektedir. Başkalarına yönelik bütün eylemlerin gönül kıstası/ölçüsü; karşı tarafa geçip olaya tersten bakabilmemiz, aynı eylemin bize yönelik yapılmasını kabul edip etmeyeceğimizdir. Eğer gönlümüz bunu kabul ediyorsa yapabiliriz; kabul etmiyorsa yapamayız, yapmamalıyız. Aslında buna aşkın değerleri de katmak gerekir. Çünkü Müslüman sadece gönlüne/nefsine göre hareket etmez. Fakat Müslüman da bir insandır. Eylemlerine her zaman iman veya diğer bir deyişle aşkın değerleri egemen olmayabilir. Değişik nedenlerle aşkın değerler devre dışı kalırsa, hiç olmazsa “Benim yerimde olsaydınız, ne yapardınız?” Ya da “sizin yerinizde olsam şöyle yapardım” duygusunu harekete geçirmek gerekir. Empati bu manada doğru eylem sergilemede büyük yardımcıdır.

Bu hadise göre imanın kemali, olgunluğu, kendimiz için istemediğimiz bir şeyi başkası için de istememeye bağlıdır.

Empati, bireyler ve toplumlar arası ilişkilerin sağlıklı bir şekilde yürümesini sağlayan ‘bir davranış sergileme biçimi ve anlayışı’dır. Diğer bir ifade ile ‘başkalarının duygularını anlamaya çalışma ve tavırlarını onların ruhsal durumlarına göre ayarlayabilme becerisi’dir. Bu beceri, ikili insan ilişkilerinin sağlıklı yürümesinin temelini oluşturur.

Kavram olarak yeni olmakla beraber, olgusal olarak empatinin İslamî değerler algılamasında ahlâkî ve sosyal bir değer olarak yer aldığını, söz konusu değerlerin hayata dönüştürülmesinde etkin rol oynadığını, bütün hayatı kuşatan bir algılama biçimi olarak İslamî anlayışın temelini oluşturduğunu söylemek mümkündür. Bunun temel ilkesini de Hz. Peygamber’in; “Sizden biriniz kendisi için istediğini başkaları için de istemedikçe gerçek manada iman etmiş olamaz.” [Buhârî, İmân 7; Müslim, İmân 71, 72; Tirmizî, Kıyâme 59; Nesâî, İmân, 19, 33.] Hadisi/sözü oluşturmaktadır. Bu ifade herhangi bir birey veya bireylere karşı sergilenecek davranışın, karşı taraftan bakarak belirlenip sergilemesini ön görmektedir.

Aslında senede bir ay tutulan Ramazan orucunun, fakirlerin durumunu bizatihi yaşayarak anlamak ve onların dertleriyle daha yakından ilgilenmek için bir empati eğitimi olduğunu söylemek yanlış olmaz. Çünkü bazı duygu ve değerler, sözle değil, bizatihi yaşanarak kazanılır. Aç insanların hâlini tok olanlar, isteseler de tam olarak anlayamazlar; anlayamadıkları için de üzerlerine düşen dînî, ahlâkî ve vicdanî görevlerini eksiksiz olarak yerine getiremezler. Bu gerçeklerin sonucunda İslamiyet’te ibadet yoluyla empati eğitiminin yapıldığını söylemek yanlış olmaz. 

Kur’an-ı Kerîm’de, bazı sorumlulukların yerine getirilmesinde harekete geçme motivasyonu olarak bizatihi empati kurulması tavsiye edilmekte, yaşam örneklerine bakıldığında, Hz. Peygamber’in sözlü teşviklerinin yanı sıra, ibadetlerin uygulanışına varıncaya kadar, hayatının tamamının empati örnekleriyle dolu olduğunu görmek mümkündür.

Başka hiçbir kıstas aklımıza gelmese de sadece Hz. Peygamber’in bu sözünü hatırlasak, kendimize yönelik kabul etmediğimiz hiçbir eylemi başkasına yönelik yapmayız, yapamayız. Böylece hiç kimseye haksızlık ve zulüm yapmamış oluruz. Dolayısıyla bu sözü hiç kimsenin unutmaması ve başkalarına yönelik her eylemin kıstası/ölçüsü olması gerekir.

***

 

19. 05. 2007

Do. Dr. Cemal AĞIRMAN

e-mail: cemalagirman@hotmail.com

 

 
Yorum yapın

Yazan: Aralık 6, 2007 in • Hadis Yorumları

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: