RSS

Sivas Mebusu Mustafa Takî Efendi, Hayatı, Eserleri ve Bazı Düşünceleri

06 Ara

K [03] Sivas Mebusu Mustafa Takî Efendi, Hayatı, Eserleri ve Bazı Düşünceleri, Sivas 2006.

 Kapak yasızı

Geleceğini geçmişi üzerine bina etmeyen/edemeyen toplumlar her zaman kaybetmeye mahkûmdurlar. Bu yargı, geçmişi olduğu gibi geleceğe aktarmak anlamına gelmez. Geleceği inşa ederken hata yapmamak veya hata yapma oranını en aza indirmek için geçmişi iyi analiz edip onu geleceğe ışık tutan bir projektör olarak algılamak son derece önemlidir. Geçmiş âlimlerin birikim ve tecrübelerinden yararlanmanın önemi de buradadır. Onların hayat ve eserlerini tahlil etmek, aslında onları iyi anlama, nerede doğru ve nerede yanlış yaptıklarını analiz edebilme, dolayısıyla geleceğe güvenle yürüme imkân ve fırsatını yakalamak demektir. Bu eserde Osmanlının son yılları ile Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşamış ünlü bir âlim ve mütefekkir bir şahsiyetin tecrübe ve birikimlerinin yanı sıra, yaşanan zamana göre 60 hadisin güncel yorumunu ve adeta bugüne hitap ettiğini göreceksiniz.

Önsöz

Geleceğini geçmişi üzerine bina etmeyen/edemeyen toplumlar her zaman kaybetmeye mahkûmdurlar. Bu yargı, geçmişi olduğu gibi geleceğe aktarmak anlamına gelmez. Geleceği inşa ederken hata yapmamak veya hata yapma oranını en aza indirmek için geçmişi iyi analiz edip onu geleceğe ışık tutan bir projektör olarak algılamak son derece önemlidir. Geçmiş âlimlerin birikim ve tecrübelerinden yararlanmanın önemi de buradadır. Onların hayat ve eserlerini tahlil etmek, aslında onları iyi anlama, nerede doğru ve nerede yanlış yaptıklarını analiz edebilme, dolayısıyla geleceğe güvenle yürüme imkân ve fırsatını yakalamak demektir.

Bugün yaşanan birçok sorunun dün de yaşandığını, geçmişten ibret alınmadığını görmekteyiz. Acaba tarih tekerrürden ibaret mi kabul edilmektedir?!. Oysa tarihten ibret alınsa, tarih tekerrür etmeyecektir. Tarihin tekerrürü büyük bir talihsizliktir. Geçmişten ibret almamak, geleceğe yönelik aynı tehlikelere karşı önlem almamak demektir.

Oysa Kur’an ve Sünnet gibi iki önemli rehberimiz vardır. Tarihte bu iki kaynağın rehberliğini iyi tahlil edip anlayanlar hep kazanmışlardır. Elinizdeki bu eser hadislerin hayata nasıl yön verdiğinin bir örneğidir.

Bu çalışmada, Kırk Hadis’ini ele aldığımız Mustafa Takî Efendi, bir imparatorluğun yıkılışına sebep olan hatalara, hadislerle cevap vermekte, hadislerin rehberliğinde toplumu yeniden şaha kaldırmaya çalışmakta, yıkılışın en büyük sebeplerinden birinin dinî duyarlılıkların kaybedilmesine bağlamaktadır.

Okuyucu, yıllar önce yazılan bu eserin adeta bugün yazıldığını, mesaj güncelliğini ne kadar koruduğunu görecektir. Onun için bu eseri, bir ışık tutma ümidiyle halka kazandırmayı arzu ettik. Ayrıca, hadislerin güncel olarak nasıl yorumlandığına dair güzel bir örnektir.

Eser üç bölümden müteşekkildir. Birinci bölümde Mustafa Takî’nin hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri ele alınmıştır.

İkinci bölümde I. TBMM’nin kürsüsünden yaptığı konuşmalara ve makalelerine yansıyan fikir ve düşüncelerine yer verdik.

Üçüncü bölümde kırk hadis adını verdiği, ancak altmışa tamamladığı eserin hadislerini tahric ve tahlil ettik; hadisler hakkında yapılan değerlendirmelere yer verdik. Ayrıca hadislere getirdiği yorumları da vermeye çalıştık.

Hadislerin metinlerini verdikten sonra Mustafa Takî’nin orijinal tercümesini verdik. Arkasından da, bazı kavramlar güncelliğini yitirdiği için hadisleri yeniden tercüme ettik.

Orijinal metinde zikredilmeyen, sadece sonda bir cetvel halinde yer alan sahabî râvilerin adlarını metnin başında verdik. Hadislerin ulaşabildiğimiz bütün kaynaklarını vermeye çalıştık. Ayrıca münekkitlerin değerlendirmelerini ve kendi tahlillerimizi de vermeye çalıştık.

Muvaffakiyet Allah’tandır.

04. 09. 2005

Doç. Dr. Cemal AĞIRMAN

Sivas

*** 

İçindekiler

Önsöz13

Kısaltmalar  15

Giriş    17

 

BİRİNCİ BÖLÜM

MUSTAFA TAKÎ’NİN HAYATI, İLMİ KİŞİLİĞİ VE ESERLERİ

I. HAYATI VE İLMÎ KİŞİLİĞİ   21

II. ESERLERİ 24

1. Târîh-i Nûr-i Muhammedî 24

2. Kırk Hadis   24

3. Mevlîd-i Şerîf  24

4. Ağaç Dikmenin Fazileti  24

III. MAKALELERİNİN LİSTESİ  25

1. Sırât-ı Müstakîm Dergisinde Yayımlananlar  25

2. Sebîlürreşâd Dergisinde Yayımlananlar 25

3. Beyânu’1-Hak Dergisinde Yayımlananlar 25

IV. OSMANLI İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ ÜYELİĞİ   26

İ

KİNCİ BÖLÜM

MUSTAFA TAKÎ’NİN BAZI FİKİR VE DÜŞÜNCELERİ

Giriş  31

1) Osmanlıcılık ve İslamcılık Hakkındaki Görüşleri 31

2) Meşrutiyet Rejimi İle İlgili Görüşleri 33

3) İstibdat Rejimi İle İlgili Görüşleri 34

4) Osmanlı Devletinin Çöküş Sebepleri Hakkındaki Görüşleri 35

5) İslam’a Bağlılığın Önemi ve Osmanlının Yükseliş ve Çöküşüne Etkisi İle İlgili Görüşleri 36

6) Geri Kalmanın Sebepleri ve Kurtuluş Çareleri İle İlgili Görüşleri 38

7) Dinin İlerlemeye Mani Olmadığı Yönündeki Görüşleri 38

8) Yeni İçtihatlar ve Dinin Yeterliliği İle İlgili Görüşleri 39

9) İslam’ın Dünyaya Verdiği Önem Hakkındaki Görüşleri  40

10) Tevhîd-i Tedrisatla İlgili Görüşleri  40

11) Millî Kültüre Bağlılığı ve Halkı Bilgilendirme Çabaları   41

12) Vatan Sevgisi ve Birliğe Verdiği Önem Hakkındaki Görüşleri   42

13) Hukukun Tabii Gerekliliği, Mantıkî ve Bilimsel Dayanakları İle İlgili Görüşleri  43

14) İnsan Aklının Üç Kısma Ayrılması İle İlgili Görüşleri  44

15) Bilgi Edinme Yolları ve Kanunların Tayini İle İlgili Görüşleri   45

16) Hakların Tayininde Zatî Üstünlükler Tercih Sebebi Olamayacağına Dair Görüşleri 47

17) Dindarlığın Hukuka Bağlılığa Etkisi Hakkındaki Görüşleri   47

18) Ahlâkın Kanunlara Uymaya Etkisi Hakkındaki Görüşleri  47

19) Ahlâkı Güzelleştirmenin Yolları İle İlgili Görüşleri   48

20) Nefs ve Rûhu Tezkiye Etmenin Suç İşlemekten Kaçınmaya Etkisi İle İlgili Görüşleri  49

21) İlimle Meşguliyetin İnsanın Üzerindeki Etkisi Hakkındaki Görüşleri  50

22) Allah Korkusu ve Vicdanın Suç Oranlarının Azalmasına Etkisi İle İlgili   51

23) Suçun Teşekkülünden Sonra Tekrarına Mani Olan Sebepler Hakkındaki Görüşleri  52

24) Adil ve Caydırıcı Olması İçin Cezanın Niteliği Hakkındaki Görüşleri  53

25) Bazı Kanun Maddelerinin Şekillenmesine Sağladığı Katkılar   53

26) Milletvekilinin Nitelikleri İle İlgili Görüşleri   54

27) Cihatla İlgili Görüşleri ve Azadamard Gazetesi’ne Cevabı   54

28) Yönetim Anlayışı   56

29) İlmi Tartışmalara Katılma Üslubu ve Sorumluluk Bilinci    56

DEĞERLENDİRME  57

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

MUSTAFA TAKÎ’NİN ‘KIRK HADİS’ YAHUT ‘İLM-İ HÂL-İ SİYÂSÎ

VE İÇTİMÂÎ’ adlı eserİ

I. MUSTAFA TAKÎ’NİN KIRK HADİSİ 63

1. Tanıtımı  63

2. Metodu   63

3. Kırk Hadisi Yazmadaki Gayesi     64

II. HADİSLERİN TAHRİCİ, TAHLİLİ VE YORUM ÖZETLERİ  65

SONUÇ  127

BibliyografyA  129

EKLER

HADİSLERİN ALFABETİK FİHRİSTİ 137

Hadislerin el-Camiu’s-sağîr’daki Yerlerİ  139

***

 
Yorum yapın

Yazan: Aralık 6, 2007 in Genel

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: