RSS

Altıncı Hadis/Doğru Olabilmek

06 Ara

Altıncı Hadis

}آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلاَثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ{‏.

“Münafığın alâmeti üçtür: Konuştuğunda yalan söyler, verdiği sözde durmaz, kendisine bir şey emanet edildiğinde emanete ihanet eder.”

[Buhârî, Şehâdât 28; Müslim, İmân 107-109]

Doğru Olabilmek

Bu hadisin anahtar kavramları “münafıklık” ve “alametleri”dir.

Münafıklık, en kısa tanımıyla ‘içi dışı bir olmamak’, ‘içten farklı olup dıştan farklı gözükmek’ demektir.

Münafıklık imanda olabildiği gibi, amelde de olabilmektedir. Bu hadisimiz inançta değil, ameldeki nifaktan bahsediyor.

İman açısından münafık olanlar, içten Allah’a ve O’nun kutlu Elçisine inanmadıkları halde, dıştan Müslüman gözüken ve Müslüman olduklarını söyleyen kimselerdir. Dolayısıyla yalan konuşan bir kimse iman açısından münafık olarak değerlendirilemez. Dikkat edilirse hadiste de ‘münafıklığın alâmeti, belirtisi’ olarak ifade edilmiştir. Münafıklığın şanından olan hareketlerde bulunuluyor demektir.  Diğer bir ifade ile hadiste belirtilen hususlar, gerçekte Müslüman olan, Müslümanlığı özümsemiş, içselleştirmiş bir kimseye yakışmayan hareketler demektir.

‘Amelde münafıklık’ ise Müslümanlığı kabul etmek suretiyle taahhüt ettiği görevleri, başka bir ifade ile Müslümanlığın ona yüklediği görev ve sorumlulukları yerine getirmemek, doğruluk ve istikamet üzere olması gerektiği halde inancına ve İslam kimliğine aykırı hareket etmektir. Çünkü bu kimseler gerçekte mümindirler, Müslümandırlar. Allah’a ve O’nun kutlu Elçisine inanmaktadırlar. Müslüman olduklarını gönülden de kabul etmektedirler.

Burada şunu ifade etmek gerekir ki, iman gönül işi olduğu için dıştan bakarak hiç kimsenin başka hiç kimseyi münafık ya da inançsız olarak görmeye hakkı yoktur.  Böyle yaparsa büyük bir yanılgı ve yanlışın içine girmesi muhtemeldir. Onun için İslam âlimleri, bir kimsenin yaşayışı dış görünüş itibarıyla Müslüman olduğuna delalet eden yüzde bir işaret bulunsa ve yüzde doksan dokuzu Müslüman olmadığına delalet etse, o yüzde bir ile hareket etmek, karşı tarafı ona göre algılamak gerektiğini söylemişlerdir. Çünkü insanın iç dünyası bilinmez, bunu bilmek gerekmediği gibi, bilmekle de sorumlu değiliz.

Münafıklık, diğer bir ifade ile farklı kimliklerle varlığını ve hayatını sürdürmek, gerçek kimliğini sürekli saklamak ve ne olduğunu hiçbir zaman belli ettirmemek, İslam inanç değerler sisteminde son derece olumsuz bir duruş olarak kabul edilmiştir. Zira bu duruşun temelinde, karşı tarafı yanıltmak vardır. Yanıltmanın olduğu yerde ise, ne saygı olur ne de huzur. Ortada sürekli kaygan bir zemin söz konusudur.

İnsanlar karşı tarafa yönelik kanaat ve tavırlarını gördükleri ve duyduklarıyla belirlerler. Karşı taraf sürekli yanlış bildirim yapıyorsa, sizin belirlediğiniz tavır da yanlış olacak, sonuçta iki taraf da zarar görebilecektir. İşin en olumsuz taraflarından biri de, yanıltılanın onuruyla oynanmış olmasıdır. Onun için İslam inancının değerler sisteminde ‘yalan konuşmak’, ‘verilen sözde durmamak’, ‘emanete ihanet etmek’ en kötü hasletlerden kabul edilmiştir.

Yalan, gerçek ve aslı olmayan sözlerle, gerçeğe aykırı olan hareketler olduğu için karşı tarafı sürekli yanıltır; yanlış yapmasına sebep olabildiği gibi zarara ve haksızlığa uğramasına veya haksızlık yapmasına da sebep olur. Üstelik yalanın zararı sadece yalana maruz kalanda kalmıyor, zaman gelir bütün toplumu ilgilendiren zararlara bile sebep olabiliyor.

Fıtrat yani insana doğuştan formatlanan kabiliyetler gereği yalan konuşmayı hiç kimse uygun görmez. Dolayısıyla doğru olmak, doğru olmayı arzulamak evrensel bir değerdir. ‘Doğru’nun zıddı olan ‘yalan’ı, genel bir ilke olarak hiç kimse kabul etmez. Buna göre ‘yalan konuşmak’ da ‘evrensel bir ilkeyi ihlâl’ etmek demektir. Bu da, yalan konuşmanın, insana ve insanlığa yapılan büyük bir saygısızlık olduğunu gösterir.  Yalanın olduğu yerde güven olmaz, güvenin olmadığı yerde de sosyal düzen bozulur, samimiyet ve huzur yok olur. Çünkü sağlıklı ilişkiler doğruluk ve güven üzerine ancak bina edilir. Bu olmadığı zaman her şey altüst olur.

‘Verilen sözde durmamak’ da ‘emanete ihanet etmek’ de yalana ve yanıltmaya dayandığı için toplumsal zararlara yol açan hususlardandırlar. Emaneti geniş boyutlu ele aldığımızda bütün ferdi ve toplumsal sorumlulukları kapsadığını görürüz. Buna göre, bütün konum ve görevler, vazifeler, sahip olunan nimetler birer emanettir.

Babalık bir emanettir; bireye, çocuklarına ve eşine karşı sorumluluklar yükler; bu sorumlulukları en iyi şekilde yerine getirmemek ise, emanete ihanettir.

Evlat olmak bir emanettir; evlat olmanın insana yüklediği birtakım sorumluluklar vardır.

Meslekler, görevler, birer emanettir. Mesleğinin hakkını vermemek emanete ihanettir.

İlim bir emanettir. İlmin hakkını vermemek emanete ihanettir.

Hadiste geçen davranışlarda bulunmak bir münafıklık belirtisi olarak ifade edilmiştir. Bunlar birer kara lekedir. Kişiyi düşen görev, bu lekelerden temizlenip kurtulmasıdır. Bu ve buna benzer hâl ve gidişatlar, tavır ve alışkanlıklar Müslümanlık kimliğine ve kişiliğine yakışmaz. Yalan konuşan biri, kendini sorgulamalı, insanlığa ve inancına aykırı hareket ettiğini, kimliği ve kişiliği ile bağdaşmayan bir tavır içinde bulunduğunu bilmeli ve bu yanlışlarından derhal uzaklaşmalıdır.

Sonuç itibariyle yalan konuşmak, verilen sözde durmamak, emanete ihanet etmek insanlık onuruna aykırı hareket etmektir. İnsanlara saygı duymayanlar ise kendilerine de saygı duymuyorlar demektir.

Kalın sağlıcakla… En iyi günler sizin olsun!..

***

 

14. 06. 2007

Doç. Dr. Cemal AĞIRMAN

E-mail: cemalagirman@hotmail.com

        agirmancemal@gmail.com

 

 
Yorum yapın

Yazan: Aralık 6, 2007 in • Hadis Yorumları

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

 
%d blogcu bunu beğendi: